Amonyum Nitrat nedir? Amonyum Nitrat gübre mi patlayıcı mı?

Amonyum Nitrat nedir? Amonyum Nitrat gübre mi patlayıcı mı?
Amonyum Nitrat nedir? Amonyum Nitrat gübre mi patlayıcı mı?

Beyrut Limanı’ndaki patlama amonyum nitrat kaynaklı olunca insanlar bunun ne olduğunu merak etmeye başladı. Patlama ve terör saldırılarında sıklıkla duyduğumuz bu madde tarımla uğraşan vatandaşların çok uzak olmadığı, patlayıcı özelliği de bulunan kimyasal bir maddedir. Amonyum ve nitrat maddelerinin birleşiminden elde edilen amonyum nitratın formülü olarak nh3 + hno3 → nh4no3 + h2o ile açıklanır. Granül ve gübre halinde üretilerek satılır.

Yapay gübre yapımında en çok kullanılan maddedir. %16,5 amonyum ve %16,5 nitrat olmak üzere %33 azot bulunan gübre, toprakta hızlı çözünmesi ve her tür toprak tipinde kullanılabilmesi sebebiyle diğer azotlu gübrelere göre kullanımı daha yaygındır. Gübre kullanımında negatif yönü ise içeriğindeki nitratın kolay yıkanması sebebiyle, fazla yağış alan bölgelerde kullanımından verim alınamamasıdır. Kurak ve yağışın az olduğu bölgelerde sıklıkla kullanıldığı gözlemlenmektedir. Amonyum nitrattan üretilen gübrenin suda çözünen bir yapıya sahip olması nedeniyle damla sulama sistemlerinde kullanıma da son derece uygundur. Toprakta hızlı PH değişimine neden olmayan gübre, üretim aşamasında kiraç taşı ve çöktürülmüş karbonat gibi maddeler ilave edilerek patlayıcı özelliği giderilir. Çeltik üretimi dışında hemen her tarım ürününde kullanılabilen amonyum nitratın kullanım sahası oldukça geniştir.

Nitratlı gübrelerde yapılan patlama testlerinde potasyum nitrat ve sodyum nitrat gübrelerinde patlama olmadığı gerekçesiyle bu iki gübrenin satışına ise herhangi bir kısıtlama getirilmedi. Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı, içeriğinde %33 amonyum nitrat bulunan gübrenin tarımsal amaçlı kullanımını 2016 yılında yasakladıktan sonra 2017 yılında kontrollü satışlarla yeniden aktif hale getirdi.

Toz alüminyum ile amonyum nitratın karışımıyla oluşturulan madde patlayıcıların patlama hızını da azaltmak amacıyla kullanılır. Amonyum nitratın farklı kimyasallarla güçlendirilerek, çok büyük çapta patlamalara sebebiyet verecek güçlü patlayıcılar oluşturulabilir. Amonyum nitrat, 169,6 derecede eriyen ve suda çözünebilen bir kimyasaldır. Sulu çözeltisi ısıtılarak diazot monoksit gazı elde edilir.