Ani Antik Kenti – 1001 Kilisenin Yıkılmış Şehri

Ani Antik Kenti - 1001 Kilisenin Yıkılmış Şehri

Türkiye’nin doğu sınırlarında Kars ilinde, yıkık Ermeni şehri Ani Antik Kenti bulunur. İpek Yolu üzerinde bir kültür ve ticaret merkezi olarak tanınan Ani, zirvesinde 100.000’den fazla nüfusu ile hareketli bir metropol haline geldi. Ani, ilk olarak 5. yüzyılda Kamsarakan hanedanının soylularının bir kale yerleşimini anlatan Ermeni kroniklerinde bahsedilmiştir.

Doğal olarak savunmaya yönelik üçgen bir plato üzerinde kurulan şehir, birkaç büyük ticaret yolu ve ticaret karavanı için bir merkezdi. Ani, 961 ve 1045 yılları arasında, “Ermeni Altın Çağı” sırasında, Kral Ashot III tarafından Bagratid Ermeni Krallığı’nın başkenti ilan edildi. Şehir hızla genişleyerek başlıca siyasi, kültürel ve ekonomik merkez haline geldi.

Şehrin tüccarları ve halkı tarafından mağazalar, marketler, atölyeler, hanlar açıldı. Nakharar seçkinleri görkemli kiliselerin, köşklerin ve sarayların inşasına sponsor olmaya devam etti.

Kral Ashot’un kendi hayırseverliği, daha sonra ona “Voghormats” veya “Merhametli” lakabını kazandıracak “Ashotashen” duvarları gibi büyük inşaat projelerinin sponsorluğuna yol açtı.

11. yüzyılın başlarında Ani, 100.000’in üzerinde bir nüfusla zirveye ulaşmış ve “kırk kapılı şehir” ve “bin bir kiliseli şehir” olarak tanınmıştır.

Aziz Gregory Kilisesi

Ani Antik Kenti nasıl yok oldu

Ani’nin düşüşü, büyük bir Selçuklu ordusunun şehri yağmalaması ve nüfusunun çoğunu katletmesiyle 1064’te başladı. Önümüzdeki iki yüzyıl boyunca, Ani işgal edilecek ve Müslüman bir Kürt hanedanı olan Şeddadi ile Gürcistan’ın Hıristiyan Krallığı arasında defalarca el değiştirecekti.

Ani Antik Kenti, 16. yüzyılın sonlarına kadar istilacı Moğollar, yerel Türk hanedanları ve Pers Safevileri arasında el değiştirecekti, ta ki 1579’da Türk Osmanlı İmparatorluğu’na dahil olana kadar. 1735’te, Ani’nin nüfusunun ve ibadet eden keşişlerin son kalıntıları da şehri terk etti.

Birinci Dünya Savaşı’nın sonunda Osmanlı’nın teslim olması Ani’nin yeniden Ermeni kontrolüne geçmesine yol açtı. Ancak 1920’de Kuva-i milliye tarafından tertiplenen yeni seferler, Türkiye’nin Ani’yi yeniden ele geçirmesiyle sonuçlandı. 1921’de Kars Antlaşması’nın imzalanması, Ani’yi içeren bölgenin Türkiye Cumhuriyeti ile birleştirilmesini resmileştirdi.

Hripsimian Bakireler Manastırı’ndaki Şapel