Egzersiz bilişsel gerilemeyi önlüyor mü?

Egzersiz bilişsel gerilemeyi önlüyor mü?
Egzersiz bilişsel gerilemeyi önlüyor mü?

Egzersiz ve fiziksel aktivite yaşlandıkça önemlidir. Vücudunuzu ve beyninizi sağlıklı tutmaya yardımcı olurlar. Aktif kalmak, fiziksel hareketlilik kaybınızı önler ve yaşa bağlı bilişsel gerilemeyi yavaşlatabilir. Araştırmacılar, egzersizin yaşa bağlı bilişsel gerilemeyi nasıl yavaşlatabileceğini inceliyorlar. Bu sürecin daha iyi anlaşılması, ihtiyarlık ve sağlık koşulları nedeniyle egzersiz yapmakta zorluk çekenlere yardım etmenin yollarını arıyorlar.

Araştırmalarda, egzersizin hipokampus adı verilen bir beyin bölgesinde yaşa bağlı olarak gerilemeyi tersine çevirdiği gözlemlenmiştir. Bu bölge öğrenme, hafıza ve diğer bilişsel işlevler için önemlidir. California‘daki, San Francisco Üniversitesi‘nden Dr. Saul A. Villeda tarafından yönetilen araştırma ekibi, egzersizin beyindeki bu potansiyel gençleştirici etkilerinin altında yatan şeyleri belirlemek için, fiziksel aktivitesi olan farelerin kanında dolaşan proteinleri, hareketsiz farelerde olanlarla karşılaştırdı. Çalışmanın sonuçları 10 Haziran 2020’de akademik dergi olan Science‘de yayınlandı.

Yaşlanma tarihe mi karışacak?

Araştırmacılar, altı hafta boyunca kafeslerinde bir koşu tekerleği olan farelerle, hareketsiz olan genç (3 aylık) ve yaşlı (18 aylık) farelerin beyinlerini karşılaştırdılar. Hipokampustaki yaşa bağlı moleküler ve hücresel değişiklikleri incelediler. Aktif olan yaşlı farelerin nöron adı verilen yeni beyin hücrelerinin, hareketsiz farelere göre daha fazla büyüdüğünü gözlemlediler. Ayrıca hipokampal bağımlı öğrenme ve bellek görevlerinde de daha az hata yaptılar.

Ekip daha sonra hareketli ve hareketsiz olan hem genç (6 ile 7 ay) hem de yaşlı farelerden (18 ay) kan ve plazma topladı. Plazmalarını üç hafta boyunca sekiz kez yaşlı farelerin ayrı gruplarına enjekte ettiler. Aktif gruplardan kan alan yaşlı farelerin, yeni nöronlarında ve aktif farelerinkine benzer öğrenme ve hafıza görevlerinde artışlar gösterdi. Peki insanlar üzerinde etkisi nedir?

Aktif proteinlerin kanında birçok protein daha yüksek seviyelerde bulundu. Araştırmacılar, egzersiz yapan yaşlı farelerde karaciğer tarafından üretilen bir enzimin daha fazla olduğunu gördü. Gpld1 adlı bu enzim ile beynin bilişsel fonksiyonları arasında bağlantı olduğu biliniyor. Üç hafta sonra hayvanlar, aktif farelerde görülene benzer şekilde beyin hücresi büyümesi, öğrenme ve hafızada gelişmeler gösterdi. Araştırmacılar ayrıca, proteinin insanlarda benzer bir rol oynayıp oynamadığını keşfetmek için sağlıklı yaşlı insanlardan (66 ile 78 yaş) kan örnekleri topladı. Gpld1 düzeyleri fiziksel olarak aktif olanlarda (günde 7100 adım üzeri) hareketsiz olanlara göre (günde 7100 adımdan az) daha yüksekti.

Dr. Villeda, ”Bu protein sayesinde karaciğer fiziksel aktiviteye yanıt veriyor ve yaşlı beyne gençleşmesini söylüyor” diyor. Henüz insanlarda bilişsel gelişimi görmek için ne kadar sürede ve ne tür egzersizlere ihtiyaç duyduklarının belirlenmesi gerekiyor, bu konuda da araştırmalar devam ediyor. Ayrıca bu proteinin beyindeki etkilerinin altında yatan faktörlerin belirlenmesi, araştırmacıların yaşa bağılı bilişsel gerilemeyi tedavi etme konusunda yardımcı olacaktır.