Gülen yüz tasarımını kim buldu? Sarı ikonun geçmişi

Gülen yüz tasarımını kim buldu? Sarı ikonun çok güldürmeyen geçmişi
Gülen yüz tasarımını kim buldu? Sarı ikonun çok güldürmeyen geçmişi

Hemen her yerde karşılaşabileceğimiz o ikonik sarı gülen yüz, mükemmel dairesi, iki oval gözleri ve büyük yukarı kıvrımlı ağzı ile dünya çapında mutluluğun sembolü olarak hemen tanınır. Bununla birlikte, grafik motifin arkasındaki hikaye, beklediğiniz kadar neşeli değil.

Gülen yüz imajı kim buldu?

Klasik gülen yüzün geçmişi, grafik tasarımcı Harvey Ball‘a şirket personelinin moralini artırmak için bir imaj oluşturma, görevi verilmesine dayanıyor. 1963 yılında Massachusetts’teki ufak ofisinde, sarı bir kağıda gülümseyen bir yüz çizdi, kısa bir sürede hazırladığı bilinen ve şu anda dünyaca ünlü olan tasarım için 45 dolar aldı.

State Mutual Life Assurance şirketi, İlk başta personelini neşelendirmek umuduyla çalışanlarına dağıtmak için Ball’un tasarımını düğme ve posterlere bastırdı. Personel üzerindeki etkisi bilinmiyor ancak tasarım hızla popülerlik kazandı. Sarı gülen yüzler, tebrik kartlarından çıkartmalara, tişörtlerden anahtarlığa kadar birçok üründe kullanılmaya başlandı. Ball’un tasarımı icat ettiği yaygın bir şekilde bilinmesine rağmen, ne o ne de sigorta şirketi ikonik tasarımı markalaştırmadı.

Smiley’in telif hakkı tartışmaları

Zamanla gülen yüz tasarımı üzerinde kimin gerçekten sahiplik iddia edebileceğine dair şirketler arasında birçok yasal savaş oldu. 1970’lerin başlarında, Hallmark sahipleri Bernard ve Murray Spain, tasarımın telif hakkını ”Mutlu Günler” sloganıyla aldı. Kardeşler, Ball’un orijinal grafiğini içeren 50 milyondan fazla gülen düğme ve sayısız başka ürün sattı. Amaçları, Vietnam Savaşı sırasında Amerika’nın iyimserliğini geri kazanmaya çalışırken kar etmekti. Kardeşler, 1971’de, What’s My Line adlı televizyon programında, Ball’un orijinal tasarımcı olduğunu bilmelerine rağmen, bu sembolü kamuya açtılar.

1971’de Fransız gazeteci Franklin Loufrani, bugün hala var olan küresel bir lisans devine dönüşen Smiley Company’yi kurdu. Walmart bile 2006 yılında gülen yüzün telif hakkını almaya çalıştı, ancak davayı şu anda 100’den fazla ülkede gülen yüz sembollerini elinde tutan The Smiley Company’ye kaybetti.

2001 yılında, Hervey Ball’un oğlu Charlie Ball, World Smile Foundation’ı kurarak babasının eserini tüketim dünyasından kurtarmaya çalışıyor. World Smile Foundation web sitesi, ”Hervey Ball, her birimizin bu dünyada olumlu bir fark yaratma yeteneğine sahip olduğuna inanıyordu ve bu inanca göre yaşıyordu” diyor.

Gülen yüz tasarımının değişimi

Yıllar boyunca ikonik gülen yüzün sayısız varyasyonu oldu. Tasarımının yanı sıra anlamı da zamanın sosyal ve kültürel değerlerine göre değişti. 60’larda basit bir iyimserlik sembolü olarak başlayan şey, 70’lerde ticarileştirilmiş bir logo ve 90’larda eğlenceli bir kültür amblemi haline geldi. Günümüzde gülen yüz moda ürünlerinde ve hatta kısa mesajlarımızda ve sosyal medya yayınlarımızda görünüyor. Sizce, Harvay Ball’un 10 dakika gibi bir sürede çizdiği tasarım olmasaydı bugün bildiğimiz emojilerin aynısına sahip olur muyduk?