Rusların koronavirüs aşısı hakkında bilmeniz gerekenler

Rusların koronavirüs aşısı hakkında bilmeniz gerekenler
Rusların koronavirüs aşısı hakkında bilmeniz gerekenler

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, covid-19’a neden olan koronavirüse karşı geliştirdiği bir aşıyı onayladığını duyurdu. Putin, aşının güvenli ve etkili olduğunu söylerken, Ekim ayında da toplu koronavirüs aşılarına başlanacağını belirtti. Ancak bu duyuru küresel endişeye neden oldu. İmmünologlar, aşının etkili olması bir yana, güvenli olduğundan bile emin olmanın bir yolu olmadığını ve Rusya’nın testlerde bazı kısımları atladığını düşünüyorlar.

Aşı hakkında ne biliyoruz?

1957’de SSCB tarafından fırlatılan ilk yapay uydu olan Sputnik 1’e atıfta bulunularak, aşı ”Sputnik V” olarak isimlendirildi. Bu, Rus hükümetinin onu ulusal bir gurur meselesi olarak sunmayı planladığını gösteriyor. Aşı, Rusya Sağlık Bakanlığı’na bağlı, Moskova’daki Gamaleya Epidemiyoloji ve Mikrobiyoloji Araştırma Enstitüsü tarafından geliştirildi. Aşı, 21 gün arayla iki doz halinde uygulanacak. Aşı, normalde soğuk algınlığına neden olan değiştirilmiş adenovirüsler içeriyor. Buna koronavirüs SARS-CoV-2‘den başak proteini geni verildi. Bu protein, virüsün insan hücrelerine girmesine izin veriyor. Teoride bu, bağışıklık sistemini gerçek koronavirüs ile karşılaşmaya hazırlıyor ve bir aşı için oldukça standart bir yaklaşım.

Hangi testlerden geçi?

Yeni aşılar, yaygın olarak kullanılmadan önce üç testi geçmesi gerekiyor. Faz I araştırması az sayıda gönüllü içerir ve güvenli dozun belirlenmesi amaçlanır. Faz II, aşının bir bağışıklık tepkisini tetikleyip tetiklemediğini test eder ve ayrıca yan etkileri daha dikkatli arandığı için daha fazla insan üzerinde uygulanan aşamadır. Ardından, aşının gerçekten enfeksiyona karşı koruma sağlayıp sağlamadığını bulmak için büyük bir faz III denemesi yapılır. Bu sadece formalite değil, aşı ikinci aşamada bir bağışıklık tepkisini tetikleyebilir, ancak bu aşama III’te gerçek bağışıklık kazandırmak için yeterli olmayabilir.

Rus araştırmacılar faz I ve faz II denemelerini önceden kaydettiler ve aşı için bir web sitesinin duyurusuna göre bu denemeler Ağustos ayı başlarında tamamlandı. Hiçbir yan etkisi olmadığını ve aşının istenen bağışıklık tepkisini tetiklediğini iddia ediyor. Ancak ayrıntılı bir sonuç yayınlanmadı. Ayrıca Brezilya, Meksika, Suudi Arabistan ve BAE dahil olmak üzere bir dizi ülkede faz III denemesinin başlayacağını iddia ediyor.

Başka bir deyişle, aşı tüm testlerden geçmemiştir. Aşama I ve II’deki veriler olmadan, ne kadar güvenli olduğunu bilmiyoruz ve aşama III olmadan, işe yarayıp yaramadığını bilmiyoruz.

Bu iyi bir fikir mi?

Halk sağlığı uzmanları, Rus hamlesinin geri tepebileceğini çeşitli yollarla anlattılar. En açık olanı, aşı tehlikeli yan etkilere neden olabilir. Adenovirüs bazlı aşılar yaygın olarak kullanılmaktadır, bu nedenle risk tartışmalı olarak düşüktür. Ancak deneme verilerini görmeden emin olmanın da bir yolu yok. Aşı ayrıca koronavirüs karşısında koruma sağlamayabilir. İnsanlar aşı olduklarında bağışıklık kazandıklarına inanırlarsa ve aşı işe yaramazsa, virüs daha geniş bir alana yayılabilir. Çok daha fazla ölüme neden olabilir.

Ayrıca sosyopolitik bir risk de var. Birçok ülke halihazırda aşılama yoluyla mevcut hastalıkları kontrol etmekte sorun yaşıyor. Çünkü insanlar kendilerini veya çocuklarını aşılamak konusunda isteksizler. Bu, aşılama karşıtı hareketin mevcut aşıların tehlikeli olduğuna dair yanlış iddialardan kaynaklanmaktadır. Test edilmemiş bir aşının serbest bırakılması sorunu daha da kötüleştirebilir.

Henüz etkili bir aşı var mı?

Dünya Sağlık Örgütü‘nün raporuna göre, altı aşı şuanda aşama III denemelerinde, ancak hiçbiri henüz tamamlanmadı. 100’den fazla aşı henüz geliştirme aşamasında ve birçoğu olumlu sonuçlar gösteriyor. Çalışmaları yapılan aşılardan birinin önümüzdeki 12 ay içerisinde uygulamaya hazır olacağına dair umutlar giderek artıyor.